Wprowadzenie
Przeprowadzając analizę obowiązków spółki w zakresie przepisów dotyczących cen transferowych, należy dokonać kilku kluczowych czynności w celu ustalenia, jakim obowiązkom na gruncie tych przepisów podlega dana spółka. Rozpoznanie transakcji, grupowanie według rodzaju, ustalenie, czy wartości transakcji jednorodnych przekraczają progi – te aspekty (w mniejszym lub większym stopniu) są realizowane przez spółki. Odpowiednia identyfikacja kręgu podmiotów powiązanych stoi nieco na uboczu – przecież już zostały rozpoznane na cele znaczników w deklaracjach VAT, przy sporządzaniu sprawozdania finansowego czy też na potrzeby JPK-CIT, więc nie trzeba ponownie pochylać się nad tym aspektem na potrzeby cen transferowych, czyż nie? Niestety, rzeczywistość wymaga od Podatników dużo większej uważności w tym zakresie, a rozpoznanie powiązań stanowi kluczowy etap w ramach właściwego określenia kręgu powiązań podatnika i dalej, przygotowania dokumentacji cen transferowych dla każdej transakcji objętej obowiązkiem.
Definicja i rodzaje powiązań
Art. 11a ust. 1 pkt 4 definiuje, jakie relacje między podmiotami skutkują tym, że należy uznawać je za powiązane na gruncie cen transferowych. Wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje powiązań, tj.:
- powiązania kapitałowe, tj. podmiot posiada (bezpośrednio lub pośrednio) 25% udziałów/akcji w danej spółce,
- powiązania zarządcze, osoba fizyczna zasiada w organach kontrolnych, stanowiących lub zarządzających daną spółką,
- powiązania rodzinne, wynikające ze związku małżeńskiego lub pokrewieństwa bądź powinowactwa do drugiego stopnia.
Dodatkowo, podmiotami powiązanymi są spółka i jej zagraniczny zakład, komplementariusz spółki komandytowej i ta spółka oraz wspólnik spółki jawnej i ta spółka.
Rozpoznawanie powiązań
Skoro mamy już określone istniejące rodzaje powiązań, warto przedstawić jeszcze specyfikę powiązań pośrednich. Powszechną sytuacją jest fakt, iż podatnik nie jest nawet świadomy, że dana spółka jest jego podmiotem powiązanym, gdyż nie jest bezpośrednio z nim powiązany. W przypadku członkostwa w Grupie Kapitałowej, warto w miarę możliwości być na bieżąco z aktualną strukturą Grupy oraz możliwymi powiązaniami, wynikającymi z przynależności do takiej grupy, co pozwoli uniknąć sytuacji, w której nie zidentyfikujemy, że dany podmiot jest z nami powiązany. Ciekawym przypadkiem, o którym także należy pamiętać, są powiązania wynikające z powinowactwa. Zgodnie z art. 618 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, powinowactwo trwa pomimo ustania małżeństwa, a więc nawet po ustaniu małżeństwa były teść jest podmiotem powiązanym z podatnikiem. Pamiętać należy także o powiązaniach zarządczych – gdy członek zarządu spółki zasiada również w organie zarządczym innego podmiotu, to generuje to powiązania między tymi podmiotami, wynikające z wywierania istotnego wpływu na działalność tych dwóch podmiotów.
Rola właściwego określenia powiązań
Właściwa identyfikacja pełnego kręgu podmiotów powiązanych stanowi w mojej ocenie najbardziej istotny etap określenia obowiązków na gruncie cen transferowych, jednocześnie często będąc pomijanym bądź bazującym wyłącznie na kryteriach powiązań, wskazanych w Ustawie o rachunkowości, w ramach której zakres powiązań jest znacząco ograniczony i, w dużym uproszczeniu, bazuje na przynależności do grup kapitałowych. Wskazać również w tym miejscu należy, iż w ramach deklaracji VAT-7, znacznik TP należy uzupełniać wyłącznie w odniesieniu do transakcji sprzedażowych, a więc pomija się aspekt nabywania towarów bądź usług. Brak identyfikacji danego podmiotu jako podmiot powiązany skutkować z kolei może brakiem sporządzenia dokumentacji lokalnej i dalej, nieodpowiednim wypełnieniem formularza TPR, co stanowi bezpośrednią odpowiedzialność zarządu i podlega karze do 720 stawek dziennych, na mocy regulacji Kodeksu karnego skarbowego (odpowiednio art. 56c oraz 80e).
Podsumowanie
Identyfikacja powiązań stanowi zatem istotny element w ramach procesu rozpoznawania obowiązków podatnika na gruncie regulacji z zakresu cen transferowych, a odpowiednie jej przeprowadzenie pozwoli na minimalizację ryzyka pominięcia transakcji, którą należało udokumentować i zaraportować. Dlatego też, wszelkie działania compliance’owe w zakresie TP zalecamy rozpoczynać od identyfikacji podmiotów powiązanych z podatnikiem, aby uniknąć pominięcia transakcji, które podlegały obowiązkowi dokumentacyjnemu w danym roku podatkowym.
Autor:
